Nowe prawo

Nowe prawo restrukturyzacyjne obowiązuje od początku 2016 roku.

Jest zbiorem elastycznych rozwiązań ekonomiczno-prawnych dla przedsiębiorców na różnych etapach kryzysu finansowego. Nowe prawo sprzyja podejmowaniu przedsięwzięć obarczonych rozsądnym ryzykiem oraz daje szansę naprawy zakończonych fiaskiem przedsięwzięć.

Nawet najlepsze regulacje prawne nie spełnią pokładanych w nich oczekiwań, jeżeli sami przedsiębiorcy nie będą dążyć do wczesnego wykrywania zagrożeń niewypłacalnością. Kluczowa jest tutaj szybka reakcja na problemy związane z kondycją przedsiębiorstwa. Zasadą jest - im wcześniej, tym lepiej. Jednakże sama chęć ratowania przedsiębiorstwa nie wystarczy. Potrzebne są przepisy, które wspomogą przedsiębiorcę w jego wysiłkach. I tutaj wkracza Nowe Prawo.


Poniżej prezentujemy najważniejsze elementy Nowej ustawy restrukturyzacyjnej:

Główne cele

nowego prawa restrukturyzacyjnego

Głównym zamierzeniem nowych regulacji prawnych jest poprawienie warunków do skutecznej restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Sprawny system wspomagający przedsiębiorców w kłopotach jest podstawą każdej konkurencyjnej gospodarki rynkowej na świecie. Przejrzyste zasady pomagające dłużnikom i wierzycielom rozwiązać wspólne problemy bez konieczności eliminacji któregokolwiek podmiotu z obrotu gospodarczego są istotnym bodźcem dla wzrostu i zwiększenia potencjału gospodarczego Polski.

 

Nowe Prawo oparte jest na założeniu ochrony wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa i poszanowaniu praw wierzycieli, co realizują następujące cele regulacji:

  • zapewnienie przedsiębiorcom i ich kontrahentom skutecznych instrumentów do restrukturyzacji, przy jednoczesnej maksymalizacji ochrony praw wierzycieli,
  • wyraźne oddzielenie postępowań restrukturyzacyjnych od stygmatyzujących postępowań upadłościowych,
  • zwiększenie uprawnień aktywnych wierzycieli,
  • maksymalizacja szybkości i efektywności restrukturyzacji oraz upadłości,
  • odformalizowanie postępowań i szersze wykorzystanie w nich nowoczesnych narzędzi teleinformatycznych,
  • realizacja polityki „nowej szansy” - zapewnienie możliwości „nowego startu” przedsiębiorcom, których fiasko przedsięwzięcia gospodarczego wynika z niekorzystnej zmiany warunków ekonomicznych,
  • zwiększenie odpowiedzialności nierzetelnych i upadłych dłużników.

Profesjonalizacja usług restrukturyzacyjnych

- doradca restrukturyzacyjny

Główną intencją nowych regulacji jest profesjonalizacja rynku usług doradztwa restrukturyzacyjnego. Licencjonowany doradca restrukturyzacyjny to podmiot, który dzięki swym kompetencjom (zdolności zarządcze, ekonomiczna wiedza, przygotowanie w zakresie finansów i prawa) zapewni zarówno właściwe wykorzystanie mechanizmów restrukturyzacyjnych, jak i wsparcie dla samego dłużnika.

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje udział doradcy w całym procesie naprawczym. W zależności od rodzaju postępowania przed sądem restrukturyzacyjnym będzie on pełnić różne funkcje (nadzorca układu, nadzorca sądowy, zarządca).

Funkcja doradcy wymaga szerokiej wiedzy ekonomicznej oraz prawnej. Ponieważ sukces restrukturyzacji zależy od zagwarantowania najwyższych standardów profesjonalizmu wykonawców, doradca restrukturyzacyjny musi wyróżniać się cechami, które zapewnią sprawny przebieg procesu, merytoryczne wsparcie wszystkich stron i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa.

Doradca restrukturyzacyjny ma więc pełnić rolę przewodnika, który możliwie najkorzystniej wyprowadzi przedsiębiorstwo z kryzysu. Jednocześnie doradca będzie stał na straży słusznych interesów wierzycieli, dbając, aby restrukturyzacja nie odbywała się kosztem tylko jednej ze stron, lecz by wszyscy uczestnicy dotarli bezpiecznie do celu, jakim jest restrukturyzacja. Proces ten polega na godzeniu często sprzecznych interesów różnych stron.

Wpływ wierzycieli

na przebieg restrukturyzacji przy ograniczeniu roli sądu restrukturyzacyjnego

Nowe prawo wprowadza instytucje zwiększające wpływ wierzycieli na przebieg postępowania, przy jednoczesnym ograniczeniu roli sądu i sędziego-komisarza. Wierzyciele będą mogli skutecznie domagać się powołania rady wierzycieli, a ich wniosek będzie obligował sędziego-komisarza do jej ustanowienia. Dodatkowo, sędzia-komisarz będzie zobowiązany powołać na członka rady określonego wierzyciela wskazanego przez wierzycieli posiadających odpowiednią łączną kwotę roszczeń.

W takim samym zakresie, sędzia-komisarz będzie zobowiązany do zmiany składu rady wierzycieli. Ponieważ rada wierzycieli dysponować będzie realnymi uprawnieniami w stosunku do przebiegu postępowania, wpływ na jej skład da wierzycielom większą kontrolę nad procesem restrukturyzacji i realną możliwość kształtowania treści kluczowych decyzji.

Wierzyciele posiadający 30% wierzytelności będą mogli wspólnie z dłużnikiem złożyć wniosek o wyznaczenie do pełnienia funkcji nadzorcy sądowego albo zarządcy konkretnej osoby. Sędzia-komisarz jedynie w wyjątkowych wypadkach będzie mógł odmówić powołania wskazanej osoby. Oznacza to koniec z samowolnymi działaniami zarządców czy nadzorców, którzy potrafili funkcjonować w otwartym konflikcie z dłużnikiem i jego wierzycielami.

Rada wierzycieli będzie mogła m.in. doprowadzić do zmiany osoby nadzorcy sądowego czy zarządcy, lub zezwolić dłużnikowi na wykonywanie zarządu samodzielnie, choć z pewnymi ograniczeniami.

Nowe prawo przewiduje również szereg regulacji, które mają zapobiegać przedłużaniu postępowania. W tym celu zostaną wprowadzone terminy instrukcyjne dla nadzorcy sądowego lub zarządcy, sędziego-komisarza oraz sądu, tak, by ich bezczynność nie wpływała negatywnie na stan postępowania oraz sytuację dłużnika i wierzycieli.

Przyspieszenie i usprawnienie postępowań

pod nadzorem sądu restrukturyzacyjnego

Wprowadza się instrument przyspieszający postępowania poprzez wyeliminowanie dotychczasowej długotrwałej instytucji zgłoszeń wierzytelności. Doradca restrukturyzacyjny pełniący odpowiednią funkcję w postępowaniu będzie sporządzał jedynie spis wierzytelności na podstawie ksiąg rachunkowych oraz innej dokumentacji dłużnika. W przyspieszonym postępowaniu układowym będzie sporządzany również spis wierzytelności spornych.

W postępowaniu układowym i sanacyjnym spis wierzytelności mogą zaskarżyć przez wniesienie sprzeciwu wierzyciele i dłużnik. Sprzeciw może być złożony przez dłużnika, o ile spis wierzytelności nie jest zgodny z jego oświadczeniem. Można będzie wnieść sprzeciw zarówno co do ujęcia wierzytelności w spisie, jak i co do jej pominięcia.

Nowe prawo przewiduje również wprowadzenie licznych terminów instrukcyjnych dla sądu oraz terminów dla nadzorców i zarządców przyspieszający zawarcie i realizację układu.

Nowe prawo restrukturyzacyjne przewiduje uruchomienie z dniem 1 lutego 2018 r. Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości (CRRiU). Rejestr służyć będzie przede wszystkim do zamieszczania i obwieszczania postanowień, zarządzeń, dokumentów i informacji dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego.

Za pośrednictwem rejestru będzie można składać pisma i dokumenty oraz dokonywać doręczeń. Do czasu uruchomienia CRRiU część jego zadań będzie spełniał Monitor Sądowy i Gospodarczy (MSiG).

Procedury i drogi

Cztery procedury restrukturyzacyjne, sześć dróg do układu.

Nowe prawo wprowadza procedury, które w maksymalnie krótkim okresie czasu umożliwią osiągnięcie założonych celów, czyli zawarcie układu z wierzycielami (a w przypadku postępowania sanacyjnego – także dalej idące efekty naprawcze). Podstawowe dwie procedury na etapie sądowym będą wyjątkowo krótkie: zatwierdzenie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów przez dłużnika będzie trwało 2 tygodnie, a przyspieszone postępowanie układowe – 2 miesiące.

 
  • Postępowanie o zatwierdzeniu układu

Postępowanie to, jako najbardziej odformalizowane, przewiduje samodzielne (z pomocą doradcy restrukturyzacyjnego) zbieranie przez dłużnika głosów wierzycieli – dedykowane jest dla przedsiębiorców, którzy są zagrożeni niewypłacalnością lub są niewypłacalni w niewielkim stopniu. Wniosek o zatwierdzenie układu będzie składany do sądu dopiero wówczas, gdy dłużnik uzyska większość głosów wymaganą do przyjęcia układu. Rozwiązanie takie umożliwi dłużnikowi aktywne i elastyczne podjęcie indywidualnych rozmów z wierzycielami i przedstawienie wyników tych rozmów sądowi. Dłużnik będzie miał obowiązek wyboru osoby posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego – tj. obecnie licencję syndyka, która jako profesjonalista ma zweryfikować propozycje układowe zarówno pod względem zgodności z prawem, jak i zgodności propozycji układowych wobec ustaleń z wierzycielami. Tego postępowania nie można prowadzić, jeśli dłużnik posiada ponad 15% spornych zobowiązań, a zatem zalecane jest w sytuacji, gdy dłużnik nie ma istotnych konfliktów z wierzycielami. Większa doza samodzielności dłużnika przekłada się na mniejszą możliwość zabezpieczenia jego interesów, więc zawieszenie egzekucji w tym trybie nie będzie dopuszczalne.

  • Przyspieszone postępowanie układowe

Podstawowa różnica pomiędzy tym postępowaniem, a postępowaniem o zatwierdzenie układu polega na tym, że do zawarcia układu dochodzić będzie nie w trybie samodzielnego zbierania głosów przez dłużnika, ale na zwoływanym przez sąd zgromadzeniu wierzyciel. Ponadto będzie możliwe zabezpieczenie majątku dłużnika poprzez zawieszenie egzekucji wierzytelności objętej układem, jeżeli egzekucja mogłaby utrudnić lub uniemożliwić zawarcie układu. Tego postępowania nie można prowadzić, jeśli dłużnik posiada ponad 15% spornych zobowiązań. Jest to postępowanie przejściowe pomiędzy trybem uproszczonym (postępowanie o zatwierdzenie układu), a standardowym postępowaniem układowym.

  • Postępowanie układowe

Postępowanie będzie prowadzone na analogicznych zasadach jak obecne postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu. Dedykowane jest dla przedsiębiorców, którzy są już niewypłacalni i chcą walczyć o swoje przedsiębiorstwo, zamiast poddać się upadłości (która przyjmie postać wyłącznie upadłości likwidacyjnej). Co do zasady zarząd nadal będzie w ręku przedsiębiorcy, będzie jednak pod stałą kontrolą sądu i wierzycieli. W zamian za te ograniczenia dłużnik będzie mógł uzyskać ochronę przed egzekucjami cywilnymi (wedle zasady im więcej zabezpieczenia przed egzekucją, tym większa kontrola działań dłużnika – interesy wierzycieli także muszą być chronione przed samowolą niewypłacalnych dłużników). Dłużnik będzie także musiał przedstawić propozycje układowe już we wniosku do sądu. Tego postępowania nie można prowadzić, jeśli dłużnik posiada mniej niż 15% spornych zobowiązań.

  • Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne umożliwi zaawansowaną restrukturyzację nie tylko zobowiązań dłużnika, ale i jego majątku oraz zatrudnienia, poprzez wprowadzenie korzystnych dla dłużnika rozwiązań prawnych. Daje największą ochronę przed niekontrolowanymi egzekucjami, pozwala na wypowiedzenie nierentownych kontraktów, redukcję zbędnych etatów oraz sprzedaż niepotrzebnego majątku. Jednocześnie dłużnik zostanie znacznie ograniczony w możliwości zarządzania swoim majątkiem. Sąd powoła zarządcę, które przejmie uprawniania do zarządu i reprezentacji przedsiębiorcy. Firma zostanie poddana restrykcyjnemu nadzorowi ze strony sędziego komisarza i wierzycieli. Postępowanie to dedykowane jest dla przedsiębiorstw niewypłacalnych, które jednak opłaca się ratować. Celem jest nie tylko oddłużenie przedsiębiorstwa, ale jego całkowitą restrukturyzację ekonomiczną, czyli przywrócenie zakładowi zdolności do konkurowania na rynku, aby ponownie się nie zadłużał.

 

  • Układ częściowy

Układ częściowy umożliwia zawarcie układu w trybie samodzielnego zbierania głosów lub przyspieszonego postępowania układowego tylko z kluczowymi wierzycielami. Zapewnia najmniejszy możliwy zakres ingerencji w funkcjonowanie dłużnika maksymalizując efekty porozumienia z największymi wierzycielami. Umożliwia przymusowe objęcie układem wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo, także w trakcie postępowania sanacyjnego, w którym nie chcieli oni wziąć udziału.

 
  • Układ w upadłości

Układ w upadłości daje szanse na akceptowalne przez wierzycieli lepsze zagospodarowanie majątku dłużnika, w ostatnim okresie przed jego likwidacją, jak również na wykorzystanie istniejącego potencjału przedsiębiorstwa dłużnika, który z powodu zbyt późnej reakcji zarządu nie mógł być wykorzystany do przeprowadzenia skutecznej restrukturyzacji.

Zawarcie porozumienia z wierzycielami

w ramach tzw. układu częściowego

Wielokrotnie o dalszym losie dłużnika w istocie decydują nie wszyscy wierzyciele, lecz ci najwięksi (np. banki). Uzyskanie porozumienia z nimi powoduje, że przedsiębiorstwo dalej funkcjonuje i zaspakajane są wszystkie pozostałe zobowiązania.

Układ częściowy umożliwi zawarcie porozumienia właśnie z tymi największymi wierzycielami bez potrzeby uruchamiania procedury dotyczącej wszystkich wierzycieli. Dzięki temu samo postępowanie będzie o wiele krótsze i bardziej użyteczne.

Jednakże niedopuszczalne jest takie formułowanie propozycji układowych, które mają na celu jedynie pominięcie wierzyciela przeciwnego zawarciu układu.

Opracowywanie planu

restrukturyzacyjnego

Plan restrukturyzacyjny powinien zawierać co najmniej następujące informacje:

 
  • opis przedsiębiorstwa dłużnika wraz z informacją o aktualnym oraz przyszłym stanie podaży i popytu w sektorze rynku, na którym przedsiębiorstwo działa;
  • analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika;
  • prezentację proponowanej przyszłej strategii prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika oraz informację na temat poziomu i rodzaju ryzyka;
  • pełny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów;
  • harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych oraz ostateczny termin wdrożenia planu restrukturyzacyjnego;
  • informację o zdolnościach produkcyjnych przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności o ich wykorzystaniu i redukcji;
  • opis metod i źródeł finansowania, w tym wykorzystania dostępnego kapitału, sprzedaży aktywów w celu finansowania restrukturyzacji, finansowych zobowiązań udziałowców i osób trzecich, w szczególności banków lub innych kredytodawców, wielkości udzielonej i wnioskowanej pomocy publicznej oraz pomocy de minimis lub pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie i wykazania zapotrzebowania na nią;
  • projektowane zyski i straty na kolejne pięć lat oparte na co najmniej dwóch prognozach;
  • imiona i nazwiska osób odpowiedzialnych za wykonanie układu;
  • imiona i nazwiska autorów planu restrukturyzacyjnego;
  • datę sporządzenia planu restrukturyzacyjnego.

Nasi eksperci w procesie legislacyjnym

restrukturyzacyjnego

1 stycznia 2016 weszła w życie nowa ustawa Prawo restrukturyzacyjne. Uchwalone przepisy są wyrazem krytycznego spojrzenia na dotychczas obowiązujące w polskim porządku prawnym zasady i procedury wdrażane wobec podmiotów, które znalazły się w tarapatach. Wprowadzają cztery nowe procedury restrukturyzacji, które zastąpią upadłość układową oraz postępowanie naprawcze. Oznacza to rewolucję w sposobie patrzenia na niewypłacalność oraz mechanizmy restrukturyzacji w Polsce.

W gronie twórców nowych przepisów znajdowali się nasi eksperci Piotr Zimmerman oraz dr Patryk Filipiak, którzy brali udział w pracach kolejnych Zespołów Ministra Sprawiedliwości ds. nowelizacji Prawa Upadłościowego i Naprawczego od wiosny 2012r. 

W maju 2015 r. Piotr Zimmerman oraz Patryk Filipiak zostali powołani przez Ministra Gospodarki do Zespołu do spraw Prawa gospodarczego, w ramach którego będą kontynuowali prace legislacyjne. Celem tego zespołu jest stałe wspieranie Ministra Gospodarki w zakresie kształtowania warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej – w szczególności w zakresie restrukturyzacji i upadłości.

Analiza stanu bieżącego i przygotowanie rekomendacji:

  • Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 14 maja 2012 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw nowelizacji prawa upadłościowego i naprawczego — POBIERZ
  • Rekomendacje Zespołu Ministra Sprawiedliwości 26 luty 2013 — POBIERZ

Projekt ustawy „Prawo restrukturyzacyjne” i zmian w prawie upadłościowym:

  • Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw przygotowania projektów ustaw z zakresu prawa upadłościowego i naprawczego. — POBIERZ
  • Projekt ustawy z uzasadniem — POBIERZ
  • Ustawa z dnia 15.05.2015r Prawo restrukturyzacyjne — wersja obowiązująca — ​POBIERZ

Dalsze prace legislacyjne:

  • Zarządzenie Ministra Gospodarki w sprawie Zespołu ds prawa gospodarczego - POBIERZ

Nasze publikacje

Komentarz do ustawy z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (cz. 3)

Autor: Anna Michalska, dr Patryk Filipiak, Bartosz Sierakowski

Źródło: gazetaprawna.pl

Komentarz do ustawy z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (cz. 1)

Autor: Bartosz Sierakowski

Źródło: gazetaprawna.pl

Komentarz do ustawy z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (cz. 2)

Autor: Piotr Zimmerman, Anna Michalska

Źródło: gazetaprawna.pl

Priorytety to naprawa i oddłużenie. Upadłość jest ostatecznością.

Autor: Bartosz Sierakowski, Norbert Frosztęga

Źródło: gazetaprawna.pl


Przemysław Woźniak

Przemysław Woźniak

project manager

p.wozniak@zfrsa.pl