Zarządca w postępowaniu sanacyjnym

W zależności od wyboru jednego z czterech scenariuszy (o rodzajach postępowań restrukturyzacji piszemy TUTAJ), rolę organu pozasądowego gra w postępowaniu restrukturyzacyjnym jeden z trzech aktorów: (i) nadzorca układu, (ii) nadzorca sądowy, (iii) zarządca. W przypadku postępowania sanacyjnego na scenie widzimy tego ostatniego – zarządcę. Warto przyjrzeć mu się bliżej i ocenić, jaką rolę pełni w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Kto może zostać zarządcą?

Do pełnienia funkcji zarządcy może zostać powołana osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych i licencję doradcy restrukturyzacyjnego albo spółka, której wszyscy wspólnicy odpowiedzialni za jej zobowiązania całym majątkiem albo wszyscy członkowie zarządu reprezentujący spółkę posiadają licencję doradcy restrukturyzacyjnego.

Sąd powołując zarządcę bierze pod uwagę liczbę spraw, w których ta osoba pełniła funkcję nadzorcy sądowego lub zarządcy w innych postępowaniach restrukturyzacyjnych lub syndyka w postępowaniach upadłościowych oraz jej doświadczenie i dodatkowe kwalifikacje. Warto pamiętać, że od 1 stycznia 2020 r. w przypadku postępowań sanacyjnych wybranych kategorii dłużników wymaga się, aby osoba wyznaczana w nich zarządcą miała licencję tzw. kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego. Dotyczy to postępowań dłużników zatrudniających znaczną liczbę pracowników, posiadających ogromny majątek, czy też mających szczególne znaczenie dla gospodarki państwa.

Prawo restrukturyzacyjne zawiera również przepisy wykluczające możliwość objęcia funkcji zarządcy przez zamknięty katalog osób, które są (mówiąc w uproszczeniu) powiązane z dłużnikiem. W ramach przykładu można wskazać, że jest to m.in. wierzyciel, małżonek, członek organu dłużnika.

Zadania i obowiązki zarządcy

Podstawowym obowiązkiem zarządcy jest niezwłoczne objęcie przez niego zarządu masą sanacyjną (majątkiem dłużnika). Z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego dłużnik traci bowiem zarząd własny (poza wyjątkiem z art. 288 ust. 3 PrRestr). Dlatego też masa sanacyjna musi zostać zabezpieczone przed zniszczeniem, uszkodzeniem, zabraniem przez osoby trzecie, ale również przed ewentualnymi działaniami dłużnika o charakterze fraudacyjnym – krzywdzących wierzycieli. Nie ma oczywiście przeszkód, aby zarządca pełnił swoje funkcje z zakresu bieżącej działalności operacyjnej dłużnika za pomocą odpowiedniej kadry menadżerskiej oraz pracowników, którzy są zatrudnieni w przedsiębiorstwie dłużnika.

Następnie zarządca sporządza spis inwentarza wraz z oszacowaniem, sporządza i realizuje plan restrukturyzacyjny, a także sporządza spis wierzytelności. W gestii zarządcy leży również zawiadomienie wierzycieli o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego i podjęcie działań w celu oddania przez wierzycieli możliwie największej liczby ważnych głosów. Ponadto zarządca dokonuje oceny propozycji układowych, bierze udział w zgromadzeniu wierzycieli, a także składa opinię o możliwości wykonania układu. Dodatkowo należy wskazać, że zarządca wykonuje obowiązki sprawozdawcze ciążące na dłużniku, przy czym nie odpowiada za opóźnienia w realizacji tych obowiązków spowodowane brakiem przekazania mu dokumentacji lub przekazaniem dokumentacji nierzetelnej lub niekompletnej.

Zarządca pełni swoją funkcję do dnia zakończenia postępowania sanacyjnego albo uprawomocnienia się postanowienia o jego umorzeniu, przy czym, jeśli zostanie złożony uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości, zarządca pełni swoją funkcję do ogłoszenia upadłości, bądź do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o oddaleniu uproszczonego wniosku, jego odrzuceniu albo o umorzeniu postępowania.

Obowiązki dłużnika w stosunku do zarządcy

Po otwarciu postępowania sanacyjnego dłużnik jest przede wszystkim obowiązany wskazać i wydać zarządcy cały swój majątek oraz wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję (chyba że udzielono zezwolenia z art. 288 ust. 3 PrRestr). Co ważne, za naruszenie obowiązków dłużnika grozi odpowiedzialność karna stanowiona przepisami art. 399 i 400 PrRestr. Zgodnie z art. 400 PrRestr: „Kto, będąc dłużnikiem albo osobą uprawnioną do reprezentowania dłużnika, nie wydaje zarządcy ksiąg rachunkowych lub innych dokumentów dotyczących jego majątku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.” Górna granica ustawowego zagrożenia – 5 lat, przesądza, że obowiązek sumiennego przekazania zarządu ustanowionemu w postępowaniu sanacyjnym zarządcy jest podstawowym obowiązkiem dłużnika w ramach sanacji.

Wynagrodzenie

Za sprawowaną funkcję, zarządcy w postępowaniu sanacyjnym należy się wynagrodzenie. Jego wysokość ustalana jest przez sąd w oparciu o pięć części składowych, tj.:

  • część zależna od liczby wierzycieli będących uczestnikami postępowania,
  • część zależna od sumy wierzytelności przysługujących wierzycielom będącym uczestnikami postępowania,
  • część zależna od średniomiesięcznych obrotów osiągniętych w toku postępowania sanacyjnego,
  • część ustalana przez sąd, stosownie m.in. do stopnia poprawy kondycji ekonomicznej przedsiębiorstwa dłużnika, podjęcia przez zarządcę innych działań przynoszących pozytywne ekonomiczne efekty dla dłużnika, stopnia skomplikowania sytuacji majątkowej i prawnej masy sanacyjnej oraz rodzaju i zakresu działalności prowadzonej przez dłużnika w tym liczby pracowników zatrudnianych przez dłużnika,
  • część ustalana w przypadku, gdy z przyczyn niezależnych od zarządcy postępowanie trwa dłużej niż dwanaście miesięcy.

Wynagrodzenie wyliczone w powyższy sposób nie może być niższe aniżeli trzykrotność podstawy wynagrodzenia, ani wyższe niż dwustuośmiokrotność podstawy (podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego).

W 2020 r. minimalne wynagrodzenie zarządcy za przeprowadzenie całego postępowania sanacyjnego wynosi 15.444,21 zł zaś maksymalne 1.070.798,56 zł. Tak duża rozpiętość ma za zadanie uwzględniać zarówno postępowanie sanacyjne niewielkich przedsiębiorców, jak i podmiotów o tysiącach wierzycieli, dużym majątku bądź wysokim stopniu skomplikowania danej sprawy.

 

Rozwiń wszystko

Dowiedz się więcej o Prawie Restrukturyzacyjnym.